1. Dünya Harbi'nden önce İngiliz ve Fransız'ların aralarında imzaladıkları gizli "Sykes - Picott" antlaşması gereği Gülek Boğazı, Kozan, Çukurova, Urfa, Ayntab, Maraş ve Hatay Bölge'leri Fransız'lara bırakılacaktı. Fakat yapılan kanlı çarpışmaların sonunda pes eden Fransa, Ankara Millet Meclisi Hükümeti ile bir Antlaşma yaparak (20.10.1921 Tarihli Ankara Antlaşması); Hatay hariç söz konusu diğer bölgelerden anlaşma yoluyla ve biraz da cebren çekilecektir.

               Bizim Hatay olarak tanıdığımız işte bu "Sandjak" içinde kalan eski Osmanlı Mülki taksimatına göre yapılan bir cetvel'i bilgi olarak aşağıya ekledim. Söz konusu cetvele, bu yerleşim birimlerinin Ankara Anlaşması’na kadar geçen süre içerisinde yaşadıkları işgal sırasında görülen İngiliz ve Fransız Sahra Posta Damgaları da dâhildir. Bu arada İngiliz'ler Filistin için bastırdıkları işgal pullarını hem Antakya'da, hem de İskenderun’da kullanmışlar; Fransız'lar ise 1920'ye kadar T.E.O. (Territoires Ennemis Occupés) (İşgâl Edilmiş Düşman Toprak'ları) üst baskı'lı; 1920 / 1923 ara'sı O.M.F. Syrie (Occupation Militaire Française) (Fransız Askerî İşgâl'i) üst baskılı; 1923 / 1924 arası Syrie Grand Liban veya Syrie üst baskılı Fransız pulları kullanmışlardı.

               Bu tarihte Suriye için tabettirilen resimli pullar ile üst baskı devri bitmiştir. Burada ilâve edilmesi gereken bir konu; 1920 yılının Nisan ve Temmuz Aylarında çıkan Arap isyanında bastırılıp Halep ve Şam'da kullanılan pullar, bu bölge'de hiç görülmemiştir.

               1921 ilâ 1937 seneleri arasında Suriye pul ve damgalarını kullanan bölge; 1937 Ocağından itibaren özel üst baskılı Suriye pulları kullanmağa başlamış ise de; damga'lar değişmemiştir. 20.10.1921 tarihinden sonra Fransız Manda'sında yaratılan "Büyük Suriye" Devlet'inin Halep Eyaletine bağlanan bu bölge; Atatürk'ün devamlı baskı ve tehditleri sonucu yarı özerk bir bölge olarak Ocak 1937 tarihinde "Sandjak d'Alexandrette" olarak yeniden düzenlenmiş idi.

               Fransız'ların ümidi, ağır hasta olduğunu ve yatağından dahi kalkamadığını bildikleri Gâzî'nin ölümünü bekleyip, sonrasında bu işi uyutmak idi. Ancak bu çelik irade'li adamın Ülkesi için ölüm yatağından bile kalkabileceğini, hiç haber'siz Adana Tren İstasyonu’na inebileceğini bir de üstelik çizmelerini ve Mareşal Üniformasını giymiş olarak sınıra kadar gelip Fransız Subaylarının hal ve hatırını sorabileceğini öğrendiklerinde hepsinde şafak atmıştı. Bu sırada Türk Ordusu’nun teyakkuz durumuna geçirilmesi (Seferberlikten bir önce ki durum) işin ciddiyetini tam olarak kendilerine anlattığından âl el acele yapılan bir referandum netîcesi "Sandjak d'Alexandrette" Gâzî'nin ölüm'ünden kısa bir süre sonra yerini Hatay Devletine bırakacaktır.

               Bu noktada bilemediğimiz bir konu; 1923 ile 1937 ara'sında Fransız'ların bu bölgede yeni posta haneler açıp açmadığı hususudur.

                1. ALTINÖZÜ Halep, Halep, Antakya; Kariye eski nahiye. Altınözü’nün, Posta Hanesi yoktu ama Antakya'dan dağıtım yapılırdı. 26.02.1919'da Fransız'lar tarafından işgal edildi.

                2. ANTAKYA Halep, Halep; Antakya kaza merkezi. Antakya İstanbul'dan 240 saat uzaklıktaydı. Posta hizmetleri 1870 senesinde başladı. 1881'de telgrafhane'si kuruldu. 27.10.1918'de İngiliz'ler tarafından işgal edildi. Fransız'lar 26.02.1919 tarihinde işgale katıldılar.

[emp] 27.10.1918 / _.04,1920 ARMY POST OFFICE SZ 56
[fmp] 26.02.1919 / 20.10.1921 TRÉSOR ET POSTES 606

                3. ARSUS Halep, Halep, İskenderun; Arsuz nahiye merkezi. Uluçınar posta ve telgraf hizmetleri 1901 yılında başladı. 1919 Başlarında Fransız'lar tarafından işgal edildi.

                4. BAGRAS Halep, Halep, İskenderun; Kariye eski nahiye. Ötençay’ın posta hizmeti yoktu. 10.11.1918'de İngiliz'ler tarafından; _.02,1919’da Fransız'lar tarafından işgal edildi.

               5. BEYLÂN Halep, Halep; Belen kaza merkezi. Belen İstanbul'dan 230 saat uzaktaydı. Posta ve telgraf hizmetleri 1882 yılında başladı. 08.11.1918 ile 13.11.1918 arası 41. Piyade Tümen karargâhıydı. (S/P 63). 13.11.1918'de İngiliz'ler tarafından, _.02,1919’da Fransız'lar tarafından işgal edildi.

               6. HAMAM Halep, Halep, Kilis; Kariye ve Ilıca. Hamam posta ve telgraf hizmetleri 1905 yılında başladı. 25.12.1918'de İngiliz'ler tarafından; _.02,1919’da Fransız'lar tarafından işgal edildi.

               7. HARBİYE Halep, Halep, Cisr eş şugur; Harbiye nahiye merkezi, Harbiye’nin Posta Hanesi yoktu fakat Antakya'dan dağıtım yapılırdı. 25.10.1918'de Fransız'lar tarafından işgal edildi.

                8. İSKENDERUN Halep, Halep; İskenderun kaza merkezi ve tren istasyonu. İskenderun İstanbul'dan 220 saat uzaktaydı. Posta ve Karantina hizmet'leri 1856 yılında başladı. Telgrafhanesinin 1881 / 1882'de açıldığını tahmin ediyoruz.
Yabancı posta hizmeti olarak:

Fransız Konsolosluğu’nun özel postası (1840 / 1852).
Fransız Posta Hanesi (1852 / 1914).
Lloyd Austrico Vapur'ları Posta Acentesi (1854 / 1862).
Avusturya Posta Hanesi (1862 / 1914).
Hıdviye Vapur'ları Posta Acentesi (1870 / 1872).
Rus Posta Vapurları Posta Acentesi (1855 / 1914).
Asia Minor Vapur'ları Posta Acentesi (1890 / 1900) çalışırdı. 27.03.1915 ile 08.11.1918 arası 41. Piyade Fırka'sı karargâhıydı. (S/P 63). 09.11.1918'de İngiliz'ler ve Fransız'lar tarafından müştereken işgal edildi.

[emp] 09.11.1918 / _.12,1919 ARMY POST OFFICE SZ 56
[fmp] 09.11.1918 / 21.10.1921 TRESOR ET POSTES 606

               9. KARA MURT HAN Halep, Halep, Antakya; Kara Murt nahiye merkezi. Maraş Boğazı Posta Hane’si olmamasına rağmen İskenderun’dan dağıtım yapılıyordu. 25.10.1918'de Fransız'lar tarafından işgal edildi.

               10. ORDU Halep, Halep, Cisr eş şugur; ordu nahiye merkezi, Yayladağ posta hizmetleri 1901 yılında başladı. 19.02.19'da Fransız'lar tarafından işgal edildi.

               11. REYHANÎYE Halep, Halep, Harim; Reyhanîye nahiye merkezi (eski Amikabad nahiyesi). Reyhanlı İstanbul'dan 253 saat uzaktaydı. Posta Hanesi olmadığından Antakya'dan dağıtım yapılıyordu. 19.10.18'de Fransız'lar tarafından işgal edildi.

               12. SÜVEYDİYE Halep, Halep, Antakya; Süveydiye nahiye merkezi. Samandağ posta, telgraf ve gümrük hizmetleri 1897 yılında başladı. 28.02.1919'da İngiliz'ler tarafından; _.03,1919’da Fransız'lar tarafından işgal edildi.

               13. ŞEYH et TAHTÂNÎ Halep, Halep, Antakya; Kuseyr nahiye merkezi. Şenköy Posta Hanesi yoktu ama Antakya'dan dağıtım yapılıyordu. 25.02.19'de Fransız'lar tarafından işgal edildi.

               1830’lu yıllarda, Osmanlı İmparatorluğu gerek savaş borçlarının ödenmesi ve gerek modernleşme adına dış güçlerin baskısıyla serbest ticaret anlaşmaları yapıp yüklü bir miktar borçlanmıştır. Fransız ve İngiliz Savunma Bakanlıklarından alınan cephane, silah ve sair teçhizatın borçlarının mevcut rakama eklenmesiyle, sonunda tuz, ispirto, ipek, balık ve canlı hayvan vergileri gibi can alıcı noktalarda tavizler verilmek zorunda kalınmıştır. Sonradan kırım Çanakkale ve 1.Dünya Savaşlarının borçları da bu borçların üzerine eklenince zaten sallanan Osmanlı Çınarı Ekonomik çökme sonucu tamamen devrilmiştir. İngilizlere ve Fransızlara iğneden ipliğe her konuda borcu olan Osmanlı Hükümetinden borç tahsili için A.D.P.O. ve A.D.P.O.Z.Q fiskal pullarını basıp iğneden ipliğe, ithal edilen veya ticareti yapılan her mala vergi koyarak tahsilât yolunu bulurlar. (A.D.P.O.Z.Q pulları Lübnan bölgesinde ve diğer bölgelerde kullanılmıştır.)

               A.D.P.O. pullarının Sanjak D’ Alexandrette’de kullanımı ise şöyle: İskenderun Hükümeti zamanında, bu pullar daha çok büyük ve küçükbaş hayvan, balık vergilendirilmesinde kullanılmıştır. Bildiğiniz gibi İskenderun daha önce Halep Sancağı'na bağlıdır. Osmanlıların toprak kaybıyla beraber Fransızlarca işgal edilir ve Suriye’ye bağlanır. İskenderun Suriye'den ayrılınca, zaten Fransızların denetim ve gözetimi altında olan İskenderun Sancağı Hükümeti uygulamayı sürdürür ve pullar damga pulu gibi hayvanların ve diğer emtianın alım - satım ve vergilendirilmesinde kullanılır. Ayrıca hayvan sicillerinin kaydedildiği defterlere yapıştırılır. Taş plakların, Fransız ve İngiliz sigaralarının, yiyecek maddelerinin üzerine, yani o dönemde dışarıdan gelebilecek her tür maddeye yapıştırılır. Bu pullar bugün kitap, dergi ve CD’lere yapıştırılan bandroller gibi kullanılmış ama geliri devlet kasası yerine yurt dışına gitmiştir.

               Gümrük İdaresi, İthalat, İhracat ve dâhili ticaret kanalları elinde bulunan Fransızlar pullarla toplanan vergileri ciddi bir kayıt altına alma zahmetine girmemiş, memurlar, bizim para kasamız cebimizdir zihniyetiyle hem vergi toplamış hem de Osmanlı İmparatorluğunun borçlarını faizleriyle katlamıştır. Fransızlar, İskenderun Sancağını bırakırken Suriye, paramızı Suriye Parası karşısında %60 oranında devalüe etmeyi de ihmal etmemiştir.

               Suriye meclisine İskenderun’dan 3 Mebus seçilmesi, ardından İskenderun hükümetinin kurulması Suriyelilerin Fransızlara darılmasına sebep oldu ve “size pul mul yok” dediler. Böylece 1938 yılında kısa süreli bir pul krizi doğdu. Bu arada Hatay Başbakanı Abdurrahman Melek’in anılarından da bir paragraf aktarmak isterim.

“ ………. Bu mesele de kapandıktan sonra posta pulları işi ortaya çıktı: Hatay'da mevcut posta pulu kalmamıştı. Suriye hükümeti Hatay'a pul göndermez oldu. Bir gün postanelerde hiç pul kalmadığı Hatay posta idaresi tarafından bildirilince birikmiş olan mektupları gece Payas'a gönderdik. Orada mektuplara Türk pulları yapıştırılarak Türk postanesine tevdi edilmek (verilmek) suretiyle posta işlerimiz de aksamamış oldu. Hatay posta pulları yaptırmayı düşündük, fakat bunun için İsviçre'de Milletlerarası Posta Birliği Bürosu'na, Hatay devletinin postalarını tescil ettirmek zaruri idi. Milletler Cemiyeti'nin Hatay statüsüne göre harici temsili olmadığından Hatay hükümeti, doğrudan doğruya milletlerarası büroya müracaat edemezdi; Fransız hükümeti vasıtasıyla müracaat edilmesini münasip gördük. Pek kısa bir müddet içinde Fransız hükümeti Hatay postalarını tescil ettirdiğinden Milletlerarası Hatay Postaları ihdas edilmiş (kurulmuş) oldu. Biz de Hatay pulları çıkararak milletlerarası postalar camiasına girmiş olduk.”

Bkz: www.melek.net

               Fransız yönetimindeki İskenderun Sancağında 4 kişinin gravürlerinden ve desinatörlüklerinden yararlanılarak sadece 1938 yılında ve ortalama 11 günde bir olmak üzere, 31 çeşit pul basılmıştır. Gravürlerle pul hazırlayan ilk kişi Georges Léo De GORCE’dır. 13. 15. 17. ve 19. pulların resimlerini hazırlamıştır.
               Yine gravürlerle pul hazırlayan ikinci kişi Georges HOURRIEZ olmuş ve 14. 16. 18. ve 20. pulların resimlerini hazırlamıştır.
               Üçüncü kişi olan Michel KURCHE Léo De GORCE ve Georges HOURRIEZ tarafından gravürleri hazırlanan 13. 14.15. 16. 17. 18. 19. ve 20. pulları baskıya hazır hale getirmiştir.
               Son kişi olan Joseph De La NEZIERE 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9.10. 11. 12. 21. 22. 23. 24. 25. 26. 27. 28. 29. 30. ve 31. pulları sadece kendi desinatörlüğüyle basıma hazır hale getirmiştir.
               İlginç olan şudur. Bu dönemde basılan tüm pullar özgün eserlerdir. İlk önce yukarıdaki kişilerce tablolar resmedilmiş sonrada pul haline getirilmiştir.